Een veelvoorkomend verschijnsel: het niet durven uitspreken wat we écht voelen

Het is een veelvoorkomend menselijk verschijnsel: het niet durven uitspreken wat we écht voelen. Hoe vaak zie je het niet gebeuren dat mensen vaak pas achteraf aangeven 'hoe moeilijk ze het hebben gehad' terwijl ze op het moment zelf juist de indruk gaven gelukkig te zijn. Of dat ze (in bijzijn van andere mensen) hun ware mening uiten over iemand, terwijl ze voor diegene z'n neus vriendelijk waren. Of juist heel positief dachten, maar dit niet tot uiting kwam. Of dat pas later blijkt 'dat ze altijd al een oogje op iemand hadden'. Allemaal zonder dat het te merken viel.

Vaak hebben we echt geen idee wat er écht omgaat in anderen.

Dit toont wel aan dat we ons als mens vaak niet comfortabel genoeg voelen om direct te uiten (of nog niet onder woorden kunnen brengen?) wat we écht voelen of vinden.

Hoe complex en moeilijk dit menselijke mechanisme kan zijn snap ik wel (ik herken dit wel, dat je dichtklapt terwijl je het liefst wil schreeuwen wat je ervaart aan onmacht) maar dat neemt niet weg dat het wel problematisch kán zijn. Het zorgt wel voor een wereld waarin we onze kwetsbare zelf niet durven zijn, goede serieuze communicatie kan ontbreken en waarin (wat écht gevoeld word, en dus de echte waarheid) vaak niet tot de oppervlakte komt. Wat vind en ervaar je echt?

Wat vind je wijzere zelf eigenlijk écht? Het overbrengen van (en leven naar) 'wat vind, beleef en wil jij écht' is nog niet altijd zo makkelijk.

Soms is het ook zinloos Soms voel ik gewoon dat wat mensen tegen je zeggen totaal nep is, bijvoorbeeld info wat totaal niet waar is, maar ja, wat heeft het voor nut om ertegenin te gaan? Laat maar denk ik dan.

Ook een simpel (algemeen) voorbeeld. Als mens zeggen we vaak 'het té druk te hebben' terwijl is dat echt de reden? Of vind je iemand gewoon niet leuk genoeg? Een eerlijk antwoord durven mensen vaak niet aan want dat komt zo hard over. Of zijn we ons niet bewust van?)

En dat bedoel ik nou met dat we als mens soms maar instinctief iets antwoorden (wat in ons opkomt) zonder dat het feitelijk altijd klopt wat we zeggen. Om iets waarheidsgetrouw te verkondigen, moet je dus ook nog eens het innerlijk bewustzijn/inzicht hebben waar iets onbewust echt daadwerkelijk door komt. Wat is de echte reden of oorzaak onbewust en wat beleef en wil je daadwerkelijk.

Ook in het debat over grensoverschrijdend of discriminerend gedrag, zie je dit vaak gebeuren. Bij Gündogan bijvoorbeeld waren er best veel meldingen, maar volgens haar had nog nooit iemand expliciet aangegeven 'dat haar gedrag respectloos was'. En dit hoor je heel vaak bij dit soort gevallen. Dat mensen er op het moment totaal niks van zeiden. Of ze, sterker nog, zelfs meelachten.

Het verschijnsel dat we ons als mens vaak niet 'veilig' voelen om er op het moment zélf iets van te zeggen/we dit niet durven (en we daar vaak pas achteraf op veilige afstand comfortabel bij zijn) zit dus diep. Los van grensoverschrijdend gedrag is óók dit verschijnsel in algemeenheid eigenlijk problematisch.

Dit menselijke mechanisme van passiviteit snap ik wel, situaties gebeuren vaak zo snel dat het moment al voorbij is voordat je weet hoe je had moeten reageren. Mensen raken er vaak gewoon van overdonderd, door geïntimideerd, en reageren maar instinctief iets of negeren het instinctief.

En soms komt het besef (dat iets eigenlijk niet oké was of juist dat ook jij het beter anders had kunnen doen) überhaupt pas veel later.

Dat het dus soms jaren duurt voordat mensen iets durven aan te kaarten zegt helemaal niks over betrouwbaarheid. Mensen vinden het vaak namelijk 'onbetrouwbaar' (wanneer iemand ergens van beschuldigd word, terwijl blijkt dat diegene na deze incidenten nog gewoon met iemand bleef werken, met iemand bleef omgaan of zich zelfs positief over diegene uitliet) maar dit hoeft niet perse iets te zeggen.

Omdat mensen op het moment zelf vaak gewoon dichtklappen en het moment al voorbij is voordat je tot betere inzichten komt. Mensen hebben gewoon geen zin in ruzies, frictie, en gedoe. Of zijn bang.

Allemaal begrijpelijk, maar wel problematisch.

Wanneer niemand er iets van zegt, komen mensen die dit doen er daardoor niet alleen sneller mee weg, maar het is zelfs niet helemaal fair om iemand dan achteraf vol bombarie te beschuldigen van iets waarvan jij de indruk gaf dat je het oké vond.

Ik bedoel: hoe kan een persoon immers weten dat iets ongewenst is, als je dit niet laat merken?

Wie weet had iemand zijn gedrag direct aangepast en zijn excuses aangeboden als diegene wist hoe ongewenst iets was. En met name in die gevallen (als een opmerking bijvoorbeeld als grap werd gezegd en er verder geen slechte kwade bedoelingen achter zaten) vind ik canceling achteraf niet fair.

In plaats van canceling achteraf kun je ook meteen op een volwassen manier het gesprek aangaan. Bijv door te vragen of iemand zich ervan bewust is hoe het overkomt/wat het teweeg brengt.

Sterker nog: door er iets van te zeggen kan je dit gedrag (misschien/soms) al per direct stoppen.

Juist dat is toch het meest effectief? Door veel directer en open erover te leren communiceren.

Wanneer je dit aankaart, zal men geheid aankomen met "Het gaat erom dat mensen dit gedrag niet behoren te vertonen, zij moeten veranderen, niet degenen die er niet tegen op durven staan" (dat dit een vorm van victim blaming is) echter dingen hoeven elkaar toch niet uit te sluiten? Het kan én én zijn.

Dit gaat namelijk niet alleen om thema's als grensoverschrijdend gedrag, maar überhaupt in algemeenheid/in welke situatie dan ook. In ons contact met anderen denken en voelen we een hele hoop, wat ongezien blijft. Ik denk uit ongemak met onszelf, het emotioneel lastig vinden of geen discussies willen? Terwijl het soms wél belangrijk is om hier open over te zijn/dingen aan te geven.

Vaak doen we maar instinctief iets i.p.v nadenken over wat je écht vind en daarover te durven communiceren. Want dit wil nog niet zeggen dat je alles moet delen. Is het van belang om iets aan te geven, dat is van belang.

En eigenlijk zou óók daar meer aandacht voor moeten zijn, hoe we óók voor een openere cultuur kunnen zorgen waarbij we opener leren zijn naar elkaar.